.png "در دوره اسپارتینا، اوزمپیک و مانجارو چطور عضله از دست ندهیم؟ راهنمای پروتئین، تمرین و مکملها")
داروهای خانواده GLP-1 و داروهای اینکرتینی مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید میتوانند کاهش وزن قابلتوجهی ایجاد کنند؛ اما هدف خوب فقط پایین آمدن عدد ترازو نیست. در یک کاهش وزن باکیفیت، بهتر است بیشترین کاهش از چربی بدن باشد و تا حد امکان توده عضلانی، قدرت و عملکرد بدنی حفظ شود.
مطالعات جدید نشان میدهند در کنار کاهش چربی، مقداری کاهش توده بدون چربی (Lean Mass) نیز ممکن است اتفاق بیفتد. البته Lean Mass دقیقاً معادل «عضله» نیست و کاهش آن الزاماً به معنی از دست رفتن همان مقدار عضله یا قدرت نیست. با این حال، کمخوری شدید، دریافت ناکافی پروتئین و نداشتن تمرین مقاومتی میتوانند احتمال کاهش توده عضلانی را بیشتر کنند.
اگر اسپارتینا، اوزمپیک یا مانجارو مصرف میکنید، این ۵ اصل مهمتر از خرید هر مکملی هستند:
| اولویت | چه کاری انجام دهیم؟ | چرا مهم است؟ |
|---|---|---|
| ۱ | پروتئین کافی دریافت کنید | تأمین اسیدهای آمینه مورد نیاز عضلات |
| ۲ | تمرین مقاومتی انجام دهید | مهمترین محرک برای حفظ عضله و قدرت |
| ۳ | از رژیم بسیار کمکالری خودسرانه پرهیز کنید | کاهش وزن بسیار سریع میتواند افت توده بدون چربی را بیشتر کند |
| ۴ | کمبود ویتامینها و مواد معدنی را بررسی کنید | کاهش اشتها ممکن است دریافت برخی ریزمغذیها را کم کند |
| ۵ | مکمل را بر اساس نیاز انتخاب کنید | پروتئین مکمل میتواند مفید باشد؛ کراتین گزینه کمکی است، نه جایگزین غذا و تمرین |
چرا هنگام مصرف داروهای GLP-1 ممکن است عضله کم شود؟
یکی از مهمترین اثرات این داروها کاهش اشتها و دریافت انرژی است. وقتی فرد غذای بسیار کمتری میخورد، فقط کالری کمتر دریافت نمیکند؛ ممکن است دریافت پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی نیز کاهش پیدا کند.
یک متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان داد درمان با آگونیستهای GLP-1 در افراد مبتلا به چاقی در کنار کاهش وزن میتواند با کاهش مطلق Lean Mass همراه باشد. در عین حال، سهم Lean Mass از وزن بدن ممکن است بهتر شود، زیرا مقدار زیادی از وزن ازدسترفته مربوط به چربی است. بنابراین بهتر است تغییرات بدن را فقط با عدد ترازو قضاوت نکنیم.
مرورهای جدیدتر نیز تأکید میکنند که کاهش توده بدون چربی الزاماً مساوی با تحلیل عضله یا افت عملکرد نیست؛ بااینحال حفظ عضله باید بخشی از برنامه درمان چاقی باشد.
۱. پروتئین؛ اولین اولویت تغذیهای
اگر به دلیل کاهش اشتها حجم غذای شما کم شده است، کیفیت غذایی که میخورید اهمیت بیشتری پیدا میکند.
منابع مناسب پروتئین شامل تخممرغ، ماهی، مرغ، لبنیات پرپروتئین مانند ماست یونانی، حبوبات و سایر منابع پروتئینی متناسب با رژیم غذایی شما هستند. توصیههای تخصصی مربوط به تغذیه در دوره GLP-1 پیشنهاد میکنند غذاهای حاوی پروتئین در وعده غذایی در اولویت قرار گیرند، زیرا ممکن است فرد قبل از تمام کردن وعده احساس سیری کند.
آیا پروتئین وی لازم است؟
برای همه لازم نیست.
اگر از طریق غذا پروتئین کافی دریافت میکنید، الزاماً نیازی به پودر پروتئین ندارید. اما در افرادی که به دلیل کاهش اشتها نمیتوانند غذای کافی مصرف کنند، یک مکمل پروتئینی میتواند راه سادهتری برای افزایش دریافت پروتئین باشد. مرورهای علمی جدید نیز پروتئین مکمل و فرآوردههای تغذیهای کامل را در صورت ناکافی بودن دریافت غذایی، گزینهای قابل بررسی میدانند.
محل پیشنهادی لینک داروبای: مشاهده پروتئین وی و مکملهای پروتئینی
۲. تمرین مقاومتی؛ حتی از مکمل مهمتر
اگر قرار باشد فقط یک پیام این مقاله را به خاطر بسپارید، این است:
پروتئین بدون تمرین مقاومتی بهتنهایی راهحل کاملی برای حفظ عضله نیست.
توصیه مشترک انجمنهای تخصصی تغذیه و چاقی تأکید میکند که افزایش پروتئین بهتنهایی احتمالاً برای حفظ مطلوب عضلات کافی نیست و باید با تمرین قدرتی یا مقاومتی منظم همراه شود.
تمرین با وزنه، دستگاههای بدنسازی، کشهای مقاومتی یا تمرینات قدرتی با وزن بدن میتواند بسته به شرایط فرد استفاده شود.
نکته مهم این است که ورزش هوازی برای سلامت قلب و متابولیسم بسیار مفید است، اما برای حفظ توده عضلانی در زمان کاهش وزن، تمرین مقاومتی نقش ویژهای دارد.
۳. کراتین در دوره GLP-1 مفید است؟
کراتین میتواند یک مکمل کمکی قابل بررسی باشد، اما هنوز نمیتوان گفت همه مصرفکنندگان GLP-1 باید کراتین مصرف کنند.
کراتین در کنار تمرین مقاومتی شواهد خوبی برای کمک به عملکرد و سازگاری عضلانی در جمعیتهای مختلف دارد؛ اما شواهد اختصاصی درباره اینکه مصرف کراتین در کاربران GLP-1 مستقیماً جلوی کاهش عضله را میگیرد، هنوز محدود است.
مرور علمی سال ۲۰۲۶ نیز کراتین را در کنار موادی مانند اسیدهای آمینه ضروری، لوسین و امگا ۳ بهعنوان گزینههای کمکی با شواهد عمدتاً غیرمستقیم یا وابسته به شرایط فرد معرفی میکند.
بنابراین ترتیب منطقی این است:
تمرین مقاومتی + پروتئین کافی → سپس بررسی نیاز به کراتین و سایر مکملها
محل پیشنهادی لینک داروبای: مشاهده مکملهای کراتین
۴. آیا مولتیویتامین لازم است؟
نه لزوماً.
اما کاهش شدید اشتها میتواند باعث شود مقدار و تنوع مواد غذایی مصرفی کمتر شود و در نتیجه احتمال دریافت ناکافی برخی ریزمغذیها افزایش پیدا کند. تحقیقات جدید، بررسی وضعیت تغذیه و پایش افراد در معرض کمبود را مهمتر از مصرف خودسرانه چند مکمل مختلف میدانند.
بنابراین بهتر است بهجای مصرف روتین آهن، ویتامین D، B12، زینک، منیزیم و سایر مکملها، نیاز فرد بر اساس رژیم غذایی، علائم، بیماریهای زمینهای و در صورت لزوم آزمایش بررسی شود.
۵. اشتباه رایج: هرچه سریعتر وزن کم کنم بهتر است
نه همیشه.
هدف درمان چاقی صرفاً رسیدن به پایینترین عدد ممکن روی ترازو نیست. کاهش وزن باکیفیت یعنی بخش بیشتری از کاهش وزن از بافت چربی باشد و عضله، عملکرد فیزیکی و سلامت تغذیهای تا حد امکان حفظ شوند.
به همین دلیل، رژیمهای بسیار محدودکننده در کنار دارویی که خودش اشتها را بهشدت کاهش میدهد، میتواند دریافت پروتئین و ریزمغذیها را بیش از حد پایین بیاورد. مرورهای ۲۰۲۶ بر اهمیت تغذیه کافی، مدیریت عوارض گوارشی و جلوگیری از سوءتغذیه در این دوره تأکید کردهاند.
چه کسانی باید بیشتر مراقب کاهش عضله باشند؟
توجه به حفظ عضله بهخصوص در افراد مسن، افراد کمتحرک، کسانی که از قبل توده عضلانی کمی دارند، افراد دارای چاقی سارکوپنیک و برخی مبتلایان به دیابت نوع ۲ اهمیت بیشتری دارد.
اگر در دوره کاهش وزن دچار ضعف قابلتوجه، افت عملکرد بدنی، کاهش شدید توان تمرینی، بیاشتهایی شدید، استفراغ مداوم یا ناتوانی در دریافت غذای کافی شدهاید، بهتر است وضعیت تغذیه و درمان توسط پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.
جمعبندی داروبای
مصرف اسپارتینا، اوزمپیک، مانجارو یا سایر درمانهای مبتنی بر GLP-1 به این معنی نیست که حتماً دچار «عضلهسوزی» خواهید شد؛ اما کاهش توده بدون چربی در جریان کاهش وزن ممکن است رخ دهد و بهتر است از ابتدا برای حفظ عضله برنامه داشته باشید.
بهترین استراتژی فعلی بر اساس شواهد، ترکیبی از دریافت پروتئین کافی، تمرین مقاومتی منظم، جلوگیری از کمخوری افراطی و بررسی کمبودهای تغذیهای است. مکمل پروتئین زمانی ارزشمندتر است که دریافت غذایی کافی نباشد و کراتین نیز میتواند در افراد مناسب بهعنوان مکمل کمکی در کنار تمرین بررسی شود؛ نه بهعنوان جایگزین غذا یا ورزش.
نکته داروساز: مقدار پروتئین و انتخاب مکمل برای همه یکسان نیست. سن، وزن، میزان فعالیت، بیماری کلیوی یا کبدی، دیابت و سایر داروهای مصرفی میتوانند روی انتخاب مناسب اثر بگذارند. در صورت داشتن بیماری زمینهای، مکملها را با نظر پزشک یا داروساز انتخاب کنید.
دیدگاه ها (0)